© René Franquinet (2012-2016)    Ontworpen in Serif WebPlus     info@questionit.nl


Question it
Question it

Nul en één (1)


(apr. 2011)

Natuurlijke taal kan heel complex zijn en tot misverstanden leiden. Natuurlijke taal is de taal die je dagelijks gebruikt in het spreken met mensen, in het schrijven van stukken, in tweets, e-mails en sms’en. Hoe langer de zinnen, hoe moeilijker mensen het soms vinden om te begrijpen wat je bedoelt. Ook woorden die twee of meer betekenissen hebben, leiden vaak tot misverstanden. Tweets leveren een speciale vorm van taalgebruik op en lijken wel bedoeld om de problemen met natuurlijke taal te vermijden. Je moet immers in maximaal 140 tekens iets zinvols zeggen en dat mag niet tot misverstanden leiden. Filosofen daarentegen hebben meestal veel woorden nodig om hun visie op de wereld tot uitdrukking te brengen. In plaats van “Ik vind het maar niks op deze planeet”, zegt zo’n filosoof dan “De beperkte conceptualiteit van de mens is inherent aan zijn onvermogen oorzaak en gevolg van elkaar te onderscheiden”.  Best mogelijk dat deze filosoof in een tweetje zijn bedoeling beter kan uitdrukken.

Computers en digitale apparaten gebruiken kunstmatige talen. Een kunstmatige taal is niet historisch gegroeid, maar met opzet door mensen ontworpen. Kunstmatige talen leiden vrijwel nooit tot misverstanden, tenzij de afspraken over de betekenis van woorden of het gebruik van die taal onduidelijk zijn. Of je begrijpt de taal gewoon niet (goed). Kunstmatige talen zijn over het algemeen ook veel eenvoudiger dan natuurlijke talen. Ze bestaan uit een beperkt aantal symbolen, tekens of woorden. Digitale taal is puur kunstmatig en bestaat in de basis uit slechts twee componenten (zeg maar lettertjes): 0 en 1. Digitale taal lijkt met zo weinig tekens wel héél eenvoudig. Je bedoelt met die 0 iets en met die 1 iets. Maar dat is schijn, want de digitale taal is de meest complexe en ook meest fantasieloze taal die je kunt hebben. Complex omdat je met die twee tekens alleen maar iets zinvols kunt doen, als de nulletjes en eentjes in flinke aantallen samen optreden. Fantasieloos is die taal omdat alleen afgesproken combinaties betekenis hebben. Bijbetekenissen kennen we hier niet.


Als je nul en één in een samenstelling van maximaal twee eenheden moet samenvoegen, heb je niet veel mogelijkheden. Je kunt er dan van maken 0-0 / 0-1 / 1-0 / 1-1. Je kunt daar dus vier dingen mee uitdrukken, ze leveren als het ware vier woorden op. Wat deze woorden dan moeten uitdrukken, kun je vastleggen. Dat is meestal afhankelijk van het apparaat dat die woorden moet verwerken. Behalve voor afspraken die voor iedere digitale communicatie op de wereld moeten gelden, is digitale taal afhankelijk van het apparaat waarin ze gebruikt wordt. Gaat de boodschap de wijde wereld in, dan moeten de afspraken over de betekenis van de woorden universeel geregeld zijn. Net zoals bij internationale regels van het voetbalspel kun je plaatselijke geen uitzondering maken. Dat geldt ook voor internetverkeer. Maar de wijze waarop je afstandsbediening met je tv communiceert hoeft niet dezelfde zijn als die van je buurman, want hier heb je afhankelijkheid  van merk en mogelijkheden.

De betekenis van digitale tekens is dus afhankelijk van de situatie waarin ze gebruikt moeten worden. En in die situatie kunnen ze niets anders betekenen dan wat je afgesproken hebt. Je kunt zeggen: 0-1 betekent: tv aan, en 1-0 betekent: tv uit. Dat kun je elektronisch goed regelen. Zou bij 1-0 de tv aan blijven, dan betekent dat voor de gebruiker, dat er iets niet deugt: batterijtje op? tv reageert niet meer? elektronische storing?


(wordt vervolgd)